Logopeda


 

Drodzy rodzice!

Każda pociecha jest wyjątkowa
Każda pociecha jest wyjątkowa

Rozwój mowy dzieci w wieku przedszkolnym
Rozwój mowy jest skorelowany z ogólnym rozwojem psychoruchowym dziecka. Ważne jest, aby obserwować jak rozwija się dziecko we wszystkich sferach. Przyczyną problemów z mową mogą być opóźnienia lub zaburzenia w innych sferach rozwoju.
Jakie umiejętności kolejno osiągają dzieci?


2 lata - 2 i pół roku
rozwój ogólny
dziecko biega, ale przewraca się przy gwałtownych zwrotach; może szybko przechodzić od siedzenia do stania i odwrotnie; chodzi po schodach w górę i w dół, dostawiając jedną nogę do drugiej; uczy się jeździć na trójkołowym rowerku
lubi przesypywać i przelewać różne produkty z jednego pojemnika do drugiego; samodzielnie rozbiera się i potrafi założyć niektóre części ubrania
samodzielnie je, ale powoli
nawiązuje kontakty z rówieśnikami; uważnie przysłuchuje się rozmowom i próbuje brać w nich udział
mowa
słownik dziecka zawiera więcej niż 50 słów (niektóre dzieci potrafią nazwać wszystkie przedmioty z otoczenia); używa słowa "ja", rozróżnia ja - ty; pojawiają się liczebniki
łączy wyrazy ze sobą w kombinacje 2-wyrazowe; pojawiają się zdania
zadaje dużo pytań; można prowadzić z nim proste rozmowy


2 i pół roku - 3 lata
rozwój ogólny
dziecko podskakuje obunóż; stoi na jednej nodze ok. 2 sekundy; robi kilka kroków na palcach, jest stale w ruchu; ruchy stają się bardziej płynne i ostrożne;
może poruszać poszczególnymi palcami; znacznie udoskonala się manipulacja przedmiotami; buduje wieżę z 6 klocków; potrafi rzucać i próbuje chwytać rękami miękką lub dmuchaną piłkę
samodzielnie wykonuje podstawowe czynności higieniczne
posługuje się łyżką, widelcem, kubkiem
wkłada klocki różnego kształtu do właściwych otworów
dostrzega, że coś jest krótsze lub dłuższe, większe lub mniejsze
lubi bawić się w przyporządkowywanie przedmiotów i tworzy ciągi z zabawek, np. ustawia samochodziki w rzędy i sortuje pluszaki
mowa
zasób słownictwa powiększ się z dnia na dzień
wypowiedzi zawierają co najmniej 2 wyrazy, wiele składa się z 3 -5 wyrazów; mowa jest jeszcze niezbyt zrozumiała
wypowiedzi nastawione są na komunikowanie się z innymi, brak zrozumienia ze strony dorosłych jest dla dziecka frustrujący
charakterystyczna dziecięca gramatyka
dziecko rozumie to, co się do niego mówi


3 lata - 4 lata
rozwój ogólny
przechodzi na palcach ok. 3 metrów; płynnie biega z przyspieszaniem i zwalnianiem, bez trudności pokonuje ostre zakręty
chodzi po schodach, stawiając nogi naprzemiennie
skacze na odległość ok. 30 centymetrów; chętnie i zręcznie gimnastykuje się, wspina i balansuje na murkach
lubi tańczyć i uczy się jeździć na hulajnodze
usprawnia samoobsługę
wycina nożyczkami duże kształty, potrafi ulepić z plasteliny proste, rozpoznawalne figury, rysuje ludziki najczęściej w postaci głowonogów (ręce wystają prosto z głowy)
zna liczebniki do 10, ale nie musi umieć wymienić ich we właściwej kolejności; wszystko liczy
samo odpina guziki i suwaki
dostrzega detale na obrazkach; obserwuje otoczenie i rozróżnia na przykład, jakie stworzenia latają, a jakie pełzają
mowa
słownik dziecka zawiera ok. 1000 słów, używa pojęć nadrzędnych, jak "zabawki", "ubrania"
złożoność gramatyczna wypowiedzi jest taka, jak w potocznej mowie dorosłych, nadal jednak zdarzają się błędy
poprawnie wymawia: samogłoski ustne (a, e, i, o, u, y), półspółgłoski (j, ł), spółgłoski: h, f, w, t, d, p, b, m, n, ń, ś, ź, ć, dź; może występować niepełna dźwięczność spółgłosek dźwięcznych
wypowiedzi są w ok. 80% zrozumiałe nawet dla obcych
opowiada o przygodach we właściwej kolejności
myśli są często szybsze niż mowa, więc czasami pojawia się niepłynność (zwykle to szybko mija)


4 lata - 5 lat
rozwój ogólny
dziecko skacze na jednej nodze; chodzi po linii prostej, całkiem dobrze utrzymuje równowagę
łapie oburącz piłkę rzuconą z odległości nawet 4 metrów
sprawnie posługuje się nożem i widelcem oraz nożyczkami; nawleka małe koraliki
rysując, trzyma ołówek chwytem trzypunktowym i kreśli linie ukośne, które przedstawiają np. dachy, ubrania
ustala się dominująca strona ciała: wyraźnie uprzywilejowane są jedna ręka, noga, jedno oko i ucho
coraz większa potrzeba przebywania z innymi dziećmi; duże znaczenie ma nauka zachowań w grupie: czekania, dzielenia się, oddawania czegoś, zwracania uwagi na innych
dziecko rozumie bardziej abstrakcyjne związki, interesuje się procesami społecznymi i fizykalno - technicznymi (np. porodem, śmiercią, dlaczego samochód jedzie); ma lepsze rozeznanie w stosunkach społecznych, wie, że nie wolno bić innych, dzieli się z przyjacielem, interesuje się swoją przeszłością i przyszłością; coraz lepiej planuje swoje działania i mówi, co zrobi
mowa
w wieku 5 lat używa ok. 2000 słów
rozumie dłuższe bajki i opowiadania
mówi poprawnym językiem
4- latek nie powinien zamieniać "k, g" na "t, d" i odwrotnie; może zamieniać "sz, ż, cz, dż" oraz "s, z, c, dz" na "ś, ź, ć, dź" a "r" na "l"


5 lat - 6 lat
rozwój ogólny
dziecko chętnie bawi się na dworze, rywalizuje z innymi dziećmi, zna dość dobrze różne gry zespołowe w piłkę
umie samo zasznurować buty
umie powtarzać sekwencje ruchowe
potrafi odrysować małe, ciągłe wzory jak pętelki lub fale (przygotowuje się do nauki pisania)
potrafi liczyć do 10
jego obrazki zawierają więcej szczegółów, tworzy rysunki tematyczne
precyzyjne ruchy dłoni
zdolność koncentracji jest wystarczająca do podjęcia nauki w szkole
mowa
odpowiada na pytania całymi zdaniami; coraz lepiej wyraża własne uczucia słowami (nie płacze od razu, ale mówi, dlaczego jest smutne)
chętnie uczy się wierszy na pamięć
poprawna wymowa głosek "s, z, c, dz"


6 lat - 7 lat
rozwój ogólny
dziecko skacze jak pajacyk przez 10 sekund (to ćwiczenie pozwala wykryć zaburzenia koordynacji ruchów)
skacze na jednej nodze 5 metrów
chwyta piłkę rzucaną z różnych kierunków
odróżnia prawą stronę od lewej
układa w odpowiedniej kolejności historyjkę obrazkową co najmniej z 4 części i opowiada ją
mowa
pod koniec wieku przedszkolnego dziecko rozumie kilkanaście tysięcy słów; posługuje się pojęciami odnoszącymi się do czasu, takimi jak: "przedwczoraj" , "w przyszłym tygodniu", "pojutrze"; używa czasu teraźniejszego, przeszłego i przyszłego
dzięki większemu doświadczeniu językowemu maleje liczba nieprawidłowych gramatycznie wypowiedzi
opanowuje wymowę wszystkich głosek języka polskiego
do 10. roku życia mowa dziecka będzie nabierała cech mowy dojrzałej.

 

Bibliografia:
S. Pauli, A. Kisch „Co dzieje się z moim dzieckiem? Zaburzenia rozwoju ruchowego i postrzegania”
F.L. Ilg, L. Bates Ames, S.M. Baker „Rozwój psychiczny dziecka od 0 do 10 lat. Poradnik dla rodziców, psychologów i lekarzy”
J. Cieszyńska, M. Korendo „Wczesna interwencja terapeutyczna. Stymulacja rozwoju dziecka od noworodka do 6 roku życia”
Z. Dołęga „Promowanie rozwoju mowy w okresie dzieciństwa – Prawidłowości rozwoju, diagnozowanie i profilaktyka”.

 

 Co możemy zrobić dla rozwoju mowy dziecka?

 

Gdy spędzamy czas z dzieckiem, możemy dużo zrobić dla rozwoju jego mowy.Jednocześnie pozwalając maluchowi dobrze się bawić. Polecam trzy zajęcia, które zawsze się sprawdzają.

1. Uczenie się na pamięć wierszyków, rymowanek, piosenek:
• uczy nowych słów;
• ćwiczy pamięć słuchową maluchów przez utrwalanie wzorców słuchowych wyrazów (słysząc wielokrotnie wyraz,dziecko zapamiętuje jego długość, kolejność i liczbę głosek w nim zawartych); ćwiczona pamięć słuchowa pozwala zapamiętywać coraz dłuższe wyrazy oraz całe ciągi wyrazów połączonych w związki logiczno-gramatyczne;
• zapoznaje ze zjawiskiem językowym, jakim jest rymowanie.


https://mamy-mamom.pl/rymowanki-dla-dzieci/

 

2. Rozmowa z dzieckiem o tym, co wspólnie robimy, co dzieje się wokół nas, odpowiadanie na pytania dziecka oraz zabawy tematyczne:
• wzbogaca słownictwo dziecka;
• doskonali rozumienie mowy;
• pobudza ciekawość dziecka;
• uczy słuchania i prowadzenia dialogu;
• uczy budować zdania.

 

3. Czytanie książeczek odpowiednich do wieku dziecka:
• wzbogaca słownictwo dziecka, poszerza wiedzę;
• wprowadza w świat języka literackiego,
• jest pretekstem do rozmów;
• prezentuje wzorzec językowy;
• rozwija wyobraźnię;
• uczy słuchania;
• buduje więź między dzieckiem i dorosłym;
• pozwala z bohaterami przeżyć różne sytuacje, co pomaga zrozumieć siebie, ludzi i świat;
• kształtuje nawyk czytania.


https://www.bajkidoczytania.pl/

 

 

Kiedy się uczymy
Wielu z nas odbiera naukę jako przymus, traktuje jako wielki wysiłek i kojarzy ze szkołą i wkuwaniem. Przeciwstawiamy sobie czas spędzony na lekcjach, kursach, szkoleniach i czas wolny. Błąd. Mózg człowieka uczy się nieustannie (także w centrum handlowym, na spacerze, przy gotowaniu obiadu), bo stale odbiera i przetwarza ogromną ilość informacji, które docierają ze świata.

 

Stworzony do uczenia się
Mózg człowieka jest idealnie dostosowany do uczenia się. Kora mózgowa człowieka to miliardy komórek nerwowych, czyli neuronów ( około 19 u kobiet i 22 u mężczyzn) połączonych ze światem 4 milionami włókien nerwowych, przez które wchodzą i wychodzą informacje. Jeszcze więcej jest połączeń wewnętrznych między neuronami mózgu. Włókna nerwowe przenoszą impulsy. Grube włókna (posiadające osłonkę, czyli rodzaj izolacji) przesyłają impulsy 30-40 razy szybciej niż cienkie. Za pomocą połączeń odbywa się w mózgu przetwarzanie informacji, czyli percepcja, uczenie się, myślenie. Przetwarzamy ogromną ilość informacji: około 100 megabajtów na sekundę. Warto zainteresować się tym, jak działa ta maszyna, bo „odkrycia neuronauk nie są tylko dla ekspertów, ale i dla życia” (prof. M. Spitzer). Wiedza o tym, jak uczy się mózg może wpłynąć na naszą pracę zawodową, podejście do wychowania dzieci, zmianę codziennych nawyków (bez względu na wiek)…może zmienić nasze życie.

 

Przykłady uczą
Jeżeli dziecko słyszy od otaczających je osób zwroty: mały piesek, biały śnieg, kolorowe klocki, uczy się łączenia przymiotnika z rzeczownikiem i umieszczania przymiotnika przed rzeczownikiem. Nie zna oczywiście pojęć: rzeczownik i przymiotnik i nikt mu nie podaje zasady łączenia tych części mowy. Ono wyłapuje zasadę poprzez analizę przykładów. Dotyczy to nie tylko języka, ale i innych dziedzin. Na podstawie przykładów nasz mózg tworzy ogólne, wewnętrzne reprezentacje, które da się przenieść na nowy materiał. Nasze mózgi są stworzone do wyłapywania reguł. Nie uczymy się każdego drobiazgu (oprócz ważnych wydarzeń z życia osobistego), ale przede wszystkim ogólnych prawidłowości na podstawie przykładów. Nie pamiętamy (na szczęście) każdego jabłka, które zjedliśmy w życiu, ale wiemy, co to jest jabłko, rozpoznajemy je, wiemy do czego je wykorzystać. Potrzebujemy więc do nauki przede wszystkim przykładów, a regułki wymyślimy sami. Aby nie zapomnieć reguły, należy ją ciągle stosować w życiu, aby przekształcała się w umiejętność.

 

Zwracaj uwagę
Uczenie się zachodzi jedynie w neuronach pobudzonych, czyli przesyłających impulsy. To znaczy, że nasza uwaga musi być skierowana na to, czego się uczymy. Jeśli nie jesteśmy skupieni, zainteresowani obiektem, to nasz mózg nie jest wystarczająco aktywny i nie następuje uczenie się. Jeśli nie zwrócimy uwagi na przechodzącego obok nas człowieka, to nie będziemy rozpoznawali jego twarzy, mimo że widujemy go codziennie. Tak jest ze wszystkim, czego się uczymy. Jeżeli zwracamy uwagę na ruch, to obszar odpowiedzialny w naszym mózgu za przetwarzanie ruchu jest bardziej aktywny. Jeśli skupiamy się na fakturze przedmiotu to będzie pobudzony inny obszar mózgu. Skoro uwaga jest tak ważna dla skutecznego uczenia się, to jak na nią wpływać, jak się motywować do uczenia?

 

Zaangażuj się
Inaczej zapamiętamy informacje dotyczące ślubu zupełnie nieznanej nam osoby, inaczej osoby którą znamy osobiście. Najwięcej będziemy pamiętali szczegółów, gdy będzie to dotyczyło naszego dziecka.. Związane jest to z zaangażowaniem emocjonalnym, które najsilniejsze jest w odniesieniu do kogoś bliskiego i sprzyja koncentracji naszej uwagi. „To, co ludzi napędza, to nie fakty i dane, ale uczucia, historie i przede wszystkim inni ludzie” („Jak uczy się mózg”). Uczeniu się sprzyjają tylko pozytywne emocje. Lęk, stres pobudzają inne mechanizmy zapamiętywania i utrudniają luźne skojarzenia, więc zawężają nasze myślenie, czynią je stereotypowym, ograniczonym, mało kreatywnym.

 

Ucz się przez całe życia
Starsi uczą się wolniej, ale to nie patologia. Wiele już się nauczyli i mogą tę wiedzę wykorzystywać do łączenia jej z nowymi treściami. Mogą lepiej strukturalizować, porządkować i utrwalać wiedzę. Ich wiedza może być bardziej wyrafinowana dzięki bogatszemu doświadczeniu.

 

Izabela Kieś neurologopeda